رفسنجان rafsanjan

در استان کرمان و در مسیر جاده کرمان به یزد، رفسنجان یکی از شهرهای پر جاذبه ایران قرار گرفته است.
معماری کویری رنگ و بوی خاصی به سازه های تاریخی این شهر بخشیده است و لذت پرسه زدن در میان بادگیرها و حصارهای قدیمی رفسنجان هر گردشگر دوستدار میراث فرهنگی را مجذوب خود می کند.
رفسنجان اما بیشتر از آثار تاریخی‌اش با پسته های خندان و کلمپه‌های لذیذش شناخته می شود. شهرت این سوغاتی های خوش مزه مرزهای ایران را در هم نوردیده است و در سراسر جهان طرفداران خاص خود را پیدا کرده است.
در سفر به رفسنجان هم امکان گشت و گذار در بازار سنتی این شهر و تهیه سوغاتی فراهم است و هم در جای جای این شهر فرهنگی می توان به نظاره تاریخ، معماری و گذشته های سرزمینمان نشست. همچنین در اطراف این شهر چند چشمه معدنی مثل حسین آباد و آب آوران قرار دارد که می توانید در سفر به رفسنجان به آن ها مراجعه کرده و تنی به آب هم بزنید.
*سرک کشیدن در بازار تاریخی رفسنجان
برای آن که یک شهر مردمان آن و گذشته و تاریخش را بهتر شناخت بهترین انتخاب گشت و گذار در بازار سنتی آن است. مجموعه بازار رفسنجان درواقع چکیده ای از جاذبه های تاریخی استان کرمان را در خود دارد. در این بازار می توانید از مسجد، بارانداز، قیصریه، سقاخانه، حمام، کاروانسرا و گنبدهای سلجوقی دیدن کنید.
این قطب اقتصادی رفسنجان به دستور بهرام شاه سلجوقی و در سال ۵۶۳ هجری قمری بنا نهاده شده است. سبک معماری ایرانی و جلوه های تاریخی بازار رنگ و بوی خاصی به آن بخشیده است. با این وجود آن چه را که امروز در مجموعه مسجد بازار رفسنجان باقی مانده باید بیشتر مربوط به دوره قاجار دانست. بازار رفسنجان درواقع نبض زنده تمدن کویری این خطه است که پابرجا مانده است.
مجموعه بازار رفسنجان چیزی حدود ۲۵ هزار متر مربع وسعت دارد. در گذشته چهار دروازه در چهارسوی بازار وجود داشته است که امروز یکی از آن ها همچنان پابرجا است.
۲۱۲ حجره در مجموعه بازار رفسنجان قرار گرفته است. البته گذر زمان و آسیب های وارده باعث شده برخی از آن حجره ها غیر فعال بمانند. با وجود تمام نا ملایمات اما همچنان می توان در راسته های بازار سنتی رفسنجان برشی از بازارهای قدیمی ایران را دید. بوی ادویه، چراغانی درب مغازه ها و گونی هایی که مملو از خشکبار و ادویه جات شده اند، کلیشه قدیمی بازارهای سنتی ایران را در ذهن تداعی می کند.
بخش شرقی بازار که قیصریه نام دارد تزیینات زیبا و جالب توجهی دارد که همواره دید کنجکاو گردشگران را به سوی خود جذب می کند.
حمام تاریخی قرار گرفته در مجموعه بازار نیز امروز به موزه مردم شناسی تبدیل شده است و بازدید از آن فرصت آشنایی بیشتر با آداب، فرهنگ ها و سنن مردمان این خطه کویری را به گردشگر می دهد.
این بازار معمولا همه روزه به جز ایام تعطیل از ۸ صبح تا هنگام غروب باز است. بازار رفسنجان در محله علی آباد و ما بین خیابان های انقلاب و بهشتی و در کوچه مسجد امام واقع شده است.
*پرسه در یکی از بزرگ‌ترین خانه‌های خشتی جهان
اگر از جمله دوست داران خانه های تاریخی و شیفته تماشای تلالوء رنگ ها از پس شیشه های رنگی ارسی هستید، باید حتما سری هم به خانه تاریخی حاج علی آقا بزنید.
این خانه در ۶ کیلومتری شهر رفسنجان قرار گرفته و به عنوان یکی از بزرگ ترین خانه های خشتی جهان شناخته می شود. برای این که شکوه و بزرگی این خانه را در ذهن مجسم کنید خانه ای خشتی و با کنده کاری ها، تذهیب ها، در و پنجره های ارسی را تصور کنید که هفت هزار متر وسعت داشته و شامل بخش های مختلف از جمله شاه نشین، حوض خانه و زمستان نشین است.
این خانه عظیم چهار حیاط با راهرو های سر پوشیده داشته و سه هشتی ارتباط بخش های مختلف خانه را مقدور می سازد. این عمارت قاجاری به سبب اهمیت و جایگاه هنری وتاریخی اش در سال ۱۳۷۴ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
از جمله نکات جالب توجه در معماری این بنا قرینگی وسواس گونه ای است که در طراحی جای جای خانه قابل مشاهده است. یکی دیگر از نکات مثبت این عمارت تاریخی سالم ماندن بنای آن است که باعث می شود در هنگام بازدید حس عبور از دالان زمان و رفتن به گذشته های تاریخی رفسنجان را داشته باشید.
معماری خانه و مصالح به کار رفته در آن به گونه ای است که با موقعیت جغرافیایی و آب و هوای این منطقه کویری سازگاری کامل دارد.
دیوارهای بلند این عمارت مانع عبور شن های صحراهای اطراف به درون خانه می شود و گچ بری های برجسته داخل خانه برشی از هنر دست هنرمندان این منطقه کویری را به نمایش می گذارد.
برای بازدید ازاین عمارت تاریخی باید به بخش شرقی رفسنجان رفته و پس از گذر از میدان امام حسین وارد بلوار آزادی شوید. پس از عبور از میدان قدس و میدان ۲۴ ساعته کافی است به سمت چپ رفته و اندکی به مسیر خود ادامه دهید تا با خانه حاج آقا علی مواجه شوید.
*از حصار قدیمی تا آب انبار مرادی
یکی دیگر از جاذبه های تاریخی رفسنجان حصار قدیم این شهر است. قدمت این حصار به حدود ۲۰۰ سال پیش باز می گردد و برج و بارو های مستحکمی داشته که هنوز هم می توان آن ها را مشاهده کرد.
طول حصار رفسنجان ۵ هزار و ۴۰۰ متر بوده و ارتفاع دیوار آن ۶ متر است. برای ساخت آن خشت خام وکاهگل در کنار یکدیگر قرار گرفته اند و البته سازندگان در تزیین باروهای برج نیز کم کاری نشده و با نقوش برجسته هنرمندانه بر زیبایی های بصری این اثر تاریخی افزوده شده است.
چنانچه به معماری مناطق کویری علاقمندید و دوست دارید بادگیرهای تاریخی این مناطق را به نظاره بنشینید باید حتما سری هم به آب انبار مرادی بزنید.
این آب انبار که قدمت آن به عهد قاجاریه می رسد با دستور بی بی سلطان مرادی بنا شده است. در بخش بالایی آن گنبدی آجری قرار دارد که چهار سویش با بادگیرهایی احاطه شده است. برای رسیدن به آب باید از طریق پله های تعبیه شده در آب انبار به پایین بروید.
۵۲ پله راه پله تاریک این آب انبار را به اعماق زمین می برد. با این همه به دلیل وجود نورگیر در سقف گنبدی شکل آب انبار، در طول روز می توان دید نسبی از راه پله داشت.
شایان ذکر است با وجود این که این بنای تاریخی در سال ۱۳۸۳ به ثبت ملی رسیده است اما در سال های اخیر برخی انتقادها در خصوص وضعیت حفاظت و مرمت آن وجود داشته است.
در سفر به رفسنجان نباید فرصت بازدید از بادگیر معین را نیز از دست بدهید. نمای زیبای نورپردازی شده بادگیر معین جلوه ای خاص به آن در شب می بخشد.
ارتفاع این بادگیر ۱۶ متر است و در ساخت آن از خشت خام، چوب، کاهگل و آجر استفاده شده است. این بادگیر بزرگ به شیوه ای ساخته شده که هوای بیرون را به درون ساختمان انتقال داده و از عکس العمل این نیرو برای راندن هوای گرم داخل ساختمان به بیرون بهره گرفته می شود.
در سفر به رفسنجان باید زمانی را هم به مشاهده صنایع دستی و هنرهای سنتی ویژه این شهر اختصاص دهید. قالی بافی و پته دوزی مهم ترین هنرهای سنتی این شهر هستند. همچنین هنرهای سنتی فاخری همچون قلم زنی روی مس، قلاب بافی، گلیم بافی، سفال گری و گیوه دوزی نیز در این شهر رواج دارد. توجه داشته باشید که با خرید صنایع دستی رفسنجان می توانید خاطرات خوش خود از سفر به این شهر کویری را برای خود ماندگار کنید.