فارسان

نادر نینوایی- در جنوب غربی استان چهار محال و بختیاری و در فاصله حدود ۳۰ کیلومتری از مرکز این استان، شهری تاریخی و با جاذبه های طبیعی متعدد به نام فارسان قرار دارد که چندان برای ایرانیان شناخته شده نیست.
فارسان ۲ هزار ۵۰۰ کیلومتر مربع وسعت داشته و براساس سرشماری سال ۱۳۹۵ بیش از ۳۰هزار نفر در آن سکونت دارند. مردم این شهر با گویش زیبای لری صحبت می کنند و دست بافته های هنرمندان فارسان در ردیف زیباترین صنایع دستی ایرانی قرار می گیرند.
وجود جاذبه های گردشگری نظیر چشمه قلعه، پارک ساحلی قلمستان و پیرغار در فارسان، پتانسیل بالایی در زمینه گردشگری برای آن ایجاد کرده است. با این همه معرفی نشدن این مقصد گردشگری باعث شده فارسان، این فردوس شهرهای استان چهار محال و بختیاری، چندان برای مردم و حتی برای علاقه مندان به سفر و گردشگری شناخته شده نباشد.
*جاذبه‌های ده چشمه
در روستای ده چشمه از توابع فارسان، آبشاری تماشایی و مرتفع قرار دارد که یکی از جاذبه ای طبیعی دیدنی استان چهار و محال و بختیاری محسوب می شود. بسیاری آبشار پیرغار را از زیباترین آبشارهای فصلی ایران قلمداد می کنند.
آبشار پیرغار نامش را از غاری می‌گیرد که در این منطقه وجود دارد. چندین چشمه جوشان از این غار آهکی سرازیر می‌شود. گفتنی است مردم بومی به این غار با جنبه قداست و احترام نگاه می کنند.
آبی که از آبشار پیرغار به زمین می‌ریزد از کنار روستای ده چشمه گذشته و کشتزارهای زیادی را سیراب می‌کند.
منطقه اطراف آبشار به سبب وجود آب فراوان، دارای درختان متعدد و طبیعت سرسبزی است که جلوه ای زیبا و کارت پستالی ایجاد کرده است و گزینه خوبی برای طرفداران عکاسی محسوب می شود. آب و هوای مطبوع اطراف آبشار پیرغار و دوری از هر گونه آلودگی هوایی، لذت سفر به این ناحیه را برای دوستداران محیط زیست دوچندان کرده است.
این امکان وجود دارد که از مسیرهای ایجاد شده در کوه با یک کوه پیمایی متوسط خود را به بالاترین نقطه آبشار برسانید. در ادامه مسیر با دنبال کردن آب به سرچشمه آن خواهید رسید.
برای رفتن به سمت آبشار کافی است از فارسان به سمت منطقه گردشگری پیرغار بروید. روی تابلوهای جاده‌ای نام هایی همچون «گردشگری پیرغار» یا «ده چشمه» نوشته شده است. خیالتان از بابت مسیر راحت باشد جاده رسیدن به آبشار کاملاً مطلوب و آسفالت بوده و جای پارک خودرو و حتی اطراق هم برای گردشگران فراهم است.
اگر از جمله دوستداران تاریخ باشید بد نیست از سنگ نوشته قاجاری ده چشمه نیز دیدن کنید. بر روی قسمتی از کوهپایه رشته‌کوه زاگرس، روی تخته سنگی، سه سنگ نوشته به زبان فارسی کنده‌کاری شده است. قدمت این کتیبه های به اواخر قاجار می رسد.
این کتیبه ها بر روی صخره ها حجاری شده‌اند. خط کتیبه‌ها نستعلیق بوده که گاه با خط شکسته نیز ترکیب شده است. کتیبه های مذکور در سال ۱۳۷۷ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده اند.
گفته می شود این سنگ نوشته‌های قاجاری مربوط به دوره مشروطیت هستند. کار حکاکی آنها به دستور خسروخان سردار ظفر، سردار اسعد بختیاری و سردار اسعد سوم بختیاری، انجام شده است.
این کتیبه ها شرح فعالیت های مجاهدین بختیاری، برای مبارزه با استبداد محمد علی شاه قاجار را روایت می کنند. سنگ نوشته‌های مشروطیت وقایع مربوط به فتح اصفهان و تهران و همراهی مجاهدان بختیاری با نهضت مشروطه خواه را بازگو می کند.
*برخی دیگر از جاذبه های فارسان
یکی از جاذبه های تماشایی فارسان تنگه ای طبیعی به نام درکش ورکش است که در ۱۰ کیلومتری جاده جونقان به اردل قرار گرفته است. این مسیر در دوره های مختلف تاریخی یکی از گذرگاه های مهم خوزستان به اصفهان بوده است. طاقی سنگی به نام خان اوی در ابتدای این تنگه قرار دارد.
خان اوی درواقع یکی از بناهای تاریخی باقی مانده از عهد ایلخانی در چهارمحال و بختیاری است و در مدخل این دره زیبا واقع شده است. مجموعه طاق‌های سنگی جونقان که به خان اوی شهرت دارند به معنی کاروانسرای آبی است که تا گذشته ای نه چندان دور از آن استفاده می شد. ساختار خان اوی به صورت خشکه چین و با استفاده از روش نخ کشی گلی به شکل گهواره ای باز با نمای هلالی ساخته شده است.
این طاقهای قوسی تا عمق 7 متر ، ارتفاع دو و نیم متر و عرض سه متر ساخته شده که طی سال های متمادی در برابر زلزله و سایر عوامل طبیعی مقاوم بوده اند. این اثر در مدخل راه باستانی تنگه درکش ورکش به عنوان کاروانسرا و راهدارخانه جاده ای مورد استفاده قرار می گرفته است و قدمت آن به عهد ساسانی تا ایلخانی بر می گردد.
یکی دیگر از جاذبه های فارسان تفرجگاه"چشمه قلعه" است. موقعیت جغرافیایی مناسب و چشم انداز محوطه اطراف این سیاحتگاه بر اهمیت گردشگری آن افزوده، بطوری که روزهای تعطیل این مکان پذیرای تعداد زیادی از اهالی شهر فارسان و گردشگران محلی است.
جوشش آب زلال و خنک از دل زمین در دامنه یک کوه با محوطه ای فراخ، از جمله زیبایی های این تفرجگاه است.
وجود کوهی نسبتا بلند در نزدیکی این گردشگاه باعث شده است بسیاری از دوستداران کوهنوردی روزهای تعطیل علاوه برتفریح در این مکان، برنامه کوهپیمایی خانوادگی داشته باشند.
از دیگر جاذبه های فارسان می توان به تپه چغاپنجعلی اشاره کرد که حاوی آثاری مربوط به هزاره ۵ و ۴ قبل از میلاد، دوره ساسانیان، سده‌های میانی و متأخر، دوران‌های تاریخی پس از اسلام است. این اثر در تاریخ ۱۲ شهریور ۱۳۸۶ با شماره ثبت ۱۹۵۲۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
مسجد جامع فارسان با قدمت قاجاری دیگر اثر تاریخی تماشایی فارسان است، که نباید لطف بازدید از آن را از دست بدهید.
اگر اهل موزه گردی باشید بد نیز سری هم به موزه فرهنگ و تمدن فارسان بزنید. مجموعه موزه متشکل از ۱۰۰ اثر تاریخی و فرهنگی از مناطق مختلف استان چهار محال و بختیاری است که مربوط به دوره‌های تاریخی مختلف از جمله پیش از تاریخ، تاریخی و اسلامی هستند.
بعضی از آثار موزه شامل سکه، ادوات جنگی، سنگ‌نوشته و مهر‌های مربوط به دوره‌های قاجاریه و صفویه است.
اگر اهل هیجان و ماجراجویی هستید باید از غار سراب امیدآباد فارسان نیز بازدید کنید. این غار که طرفداران بسیاری دارد یکی از زیباترین غارهای آهکی کشور است. وارد شدن به این غار و طی کردن مسیر آن، آدرنالین را در رگ های بازدیدکنندگان به جریان در می آورد. غارنوردانی که از آن عبور کرده اند غار سراب امیدآباد را یکی از بکرترین جاذبه‌های که تاکنون دیده اند، خطاب کرده اند.
در نهایت در سفر به فارسان تهیه سوغات و صنایع دستی از این شهر را فراموش نکنید. از مهم‌ترین صنایع دستی فارسان می توان به قالی‌های دستبافت با نقش و نگارهای مختلف اشاره کرد که قدمتی دیرینه دارند. همچنین دستبافته‌هایی چون گلیم، جاجیم، چوغا، خرسک، خورجین و البسه محلی و گیوه در فارسان بادستان هنرمند مردم این خطه ساخته و عرضه می شوند که نباید شانس خرید آنها را از دست بدهید.