Close

آنچه در مورد جشن تیرگان و ارتباط آن با روز ملی دماوند نمی دانستید!

5
از 2 رای
آنچه در مورد جشن تیرگان و ارتباط آن با روز ملی دماوند نمی دانستید! +تصاویر
  • 13 تیر 1399 08:00
  • 0
  • 3.6K

«13 تیر» روز ملی دماوند است؛ روزی که نام گنبد گیتی ایران «قله دماوند» در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده و امروز 12 سال از آن می‌گذرد. گذشته از این، در روز سیزدهم ماه تیر، جشن تیرگان در دامنه‌های دماوند و در منطقه دماوند برپا می‌شود. تیرگان جشنی باستانی است که هر سال برای گرامیداشت «تیشتر» فرشته باران آور که در نبرد با خشکسالی پیروز شده برگزار می‌شود. شاید به همین دلیل در گذشته این جشن با مراسمی مانند آب‌پاشی، فال کوزه و پختن شیرینی همراه بوده است. اما روایت معروف‌تر دیگری از این جشن وجود دارد: «در این روز آرش کمانگیر بالای کوه دماوند رفته و تیر معروفش را پرتاب کرده است. تیر کوه و در و دشت را پشت سر گذاشته تا در کنار رودخانه جیحون بر تنه درخت گردویی نشسته. از آن پس آنجا را مرز ایران و توران تعیین کرده‌اند و هر سال به یاد آن جشن می‌گیرند

جشن-تیرگان.jpg

جشن تیرگان در مناطق مختلف ایران در یک تاریخ برگزار نمی‌شود؛ در مازندران تیرگان به «تیرماه سیزده شو» معروف است و در شب سیزدهم آبان جشن گرفته می‌شود. در اردهال، تیرگان را در سیزدهم مهرماه جشن می‌گیرند و اهالی مهدی‌شهرِ سنگسر، این جشن را با نام «تیر مو ای سیزده» در روز بیست و دوم آبان برگزار می‌کنند. ارمنی‌های ساکن اصفهان نیز تیرگان را در روز سیزدهم ژانویه جشن می‌گیرند.

4-2.jpg

بر اساس گاهشمار یکپارچه دین‌های ایران تاریخ برگزاری جشن تیرگان دهم تیر ماه است و در شهر فراهان نیز مردم روز اول تابستان را در ستایش گندم و به عنوان جشنی برای برداشت گندم برگزار می‌کنند. اما جالب این است که بدانید «انجمن کوهنوردان ایران» و «انجمن دوستداران دماوندکوه» این جشن پر اهمیت را در روز سیزدهم تیر ماه در شهر رینه، در نزدیک‌ترین نقطه به قله دماوند با نام «جشن تیرگان» و «روز ملی دماوند» برگزار می‌کنند.

جشن-تیرگان (1).jpg

جشن تیرگان در دامنه دماوند

قله دماوند در تاریخ سی تیر ماه سال 1387 به عنوان نخستین اثر طبیعی ایران در فهرست آثار ملی ایران ثبت شد و از آن پس، روز 13 تیرماه هر سال به عنوان روز ملی دماوند شناخته می‌شود. در این روز، هر سال صدها نفر از دوستداران محیط زیست و علاقه‌مندان به آداب کهن و ادبیات اساطیری ایران دور هم جمع می‌شوند و مراسم جشن تیرگان و روز ملی دماوند را در شهر کوچک رینه مازندران برگزار می‌کنند.

 

دماوند پرشکوه ایران زمین

دماوند پیش از این‌که برای ما ایرانیان بلندترین قله کشور  با 5671 متر ارتفاع باشد، نماد شکوه و عظمت است. عظمتی که در اساطیر ایران جایگاه ویژه‌ای دارد و در ادبیات و فرهنگ کشور ما مظهر پایداری است، به‌طوری که در هنر و ادبیات فارسی در ستایش زیبایی آن آثار بسیاری خلق شده است.

 دماوند در شاهنامه

دماوند در اساطیر ایرانی مرکز جهان و جایگاه میترا و گیومرد، نخستین انسان، پنداشته می‌شود. جمشید سوار بر گردونه‌ای که دیوان آن را می کشیدند، سفری هوایی از دماوند به بابل داشته و ضحاک در دماوند به جمشید تاخته است. فریدون در روستایی نزدیک دماوند به دنیا آمده؛ زیرا مادرش به آنجا پناه برده بوده.

در اساطیر ایران ضحاک تا پایان جهان در دماوند زندانی است. منوچهر در دماوند زاده شده و آرش کمانگیر تیرش را از کوه دماوند پرتاب کرده. دیو سپید در دماوند مسکن دارد. دخترش در صخره‌های آن زندگی می‌کند و سرگرم نخ ریسی است. اژدها در شاهنامه فردوسی نیز در نزدیکی همین کوه در خواب به رستم برمی‌خورد. و بخار گوگرد که از این قله بلند می‌شود نفس این اژدها است.

در شاهنامه، پهلوانان برای پیدا کردن شاهی شایسته به این کوه می‌روند تا کسی را که گفته می‌شود «فَره شاهی» دارد پیدا کنند.

 دماوند در شعر ملک‌الشعرای بهار

دماوند بعد از شاهنامه فردوسی به یک نماد فرهنگی تبدیل می‌شود. در دوران معاصر «دماوندیه» معروف‌ترین شعری است که درباره دماوند اسطوره‌ای در ادبیات فارسی توسط ملک‌الشعرای بهار سروده شده است. شاعر در این شعر، دماوند اسطوره‌ای را مخاطب خود قرار می‌دهد، با او حرف می‌زند و از جور زمانه و مردم گله می‌کند.

ملک‌الشعرای بهار دماوند را مانند خودش خسته از مردم توصیف می‌کند و می‌گوید: «تا چشم بشر نبیندت روی/ بنهفته به ابر، چهر دلبند/ تا وارهی از دم ستوران/ وین مردم نحس دیو مانند...»

تیرگان - فراهان.jpg

دسترسی به شهر رینه چگونه است؟

اگر مایل بودید در این روز راهی رینه شوید، پیش از هرچیزی فراموش نکنید که پروتکل های سفر یک روزه در زمان کرونا را رعایت کنید و پس از آن بدانید که برای رسیدن به «رینه» در روز ملی دماوند و جشن تیرگان از مبدا پایتخت چند راه پیش‌رو دارید:

خودروی شخصی: با خودروی شخصی از تهران تا رینه ۱۰۸ کیلومتر راه است. در طول مسیر از پردیس، بومهن، رودهن و آبعلی عبور می‌کنید و به امام‌زاده هاشم و پلور می‌رسید. در اینجا چند مسیر برای انتخاب وجود دارد؛ می‌توانید مسیر آب اسک را در پیش بگیرید. پس از ۳ کیلومتر جلوتر تابلوی راهنمای رینه را می‌بینید که در کنار رستوران سالاریه قرار دارد و بعد از روستای مون به مقصد می‌رسید.

مسیر دوم هم تقریبا همین مسیر است با این تفاوت که می‌توانید بعد از پشت سر گذاشتن نیاک و مون با رسیدن به گزنک، جاده فرعی که در ورودی شهر قرار دارد و به نام دماوند است را انتخاب کنید و با گذشتن از طبیعتی زیبا و بکر و مسیری زیباتر از آنچه تصورش را می‌کردید به مقصد برسید.

اتوبوس: برای رفتن از تهران به آمل در پایانه شرق (بیهقی) اتوبوس‌هایی با امکانات و خدمات مختلف از VIP‌ گرفته تا معمولی با قیمت بلیط‌های متفاوت در ساعات مختلف شبانه روز در دسترس است.

اگر به آمل بروید یا سفر را از آمل شروع کنید، رینه در کیلومتر ۷۹ آمل به تهران قرار دارد و حدود ۲ ساعت طول می‌کشد تا به این شهر برسید. از این مسیر به جاده آبگرم رینه ‌رسیده و بعد از پیچیدن به یک جاده فرعی با شیبی تند، رینه را مقابل خود می‌بینید.

در رینه انتظار روبرو شدن با یک منطقه بکر و دست نخورده را نداشته باشید چرا که رینه هم مانند تمام شهرهای شمال کشور، با ساخت‌و‌ساز و ویلاسازی مواجه شده و بافت سنتی خود را از دست داده است.

 

تهیه و تالیف: لست‌سکند

مطالب مرتبط

نظرات کاربران (0 نظر)

× در حال پاسخ به:

هوشنگ آزادیان 13 تیر 1399 ساعت 13:37

توصیح بسیار جامع بود ، من نرفته ام ، انشاالله خواهم رفت