Close

10 غار شگفت انگیز ایران

4.4
از 14 رای
باورتان می‌شود این 10 غار عجیب در ایران هستند؟ + تصاویر
  • 21 فروردین 1400 10:00
  • 2
  • 15.2K

غارها، یکی از شگفتی‌‌های طبیعی دنیا هستند که سالانه تعداد زیادی بازدیدکننده دارند. غار محوطه خالی شده‌‌ای است که در زیرزمین یا داخل کوه‌‌ها بر اساس عوامل طبیعی یا دخالت انسانی به وجود آمده است و مدخلی به دنیای بیرون دارد.

انواع غار

غارها به دو دسته طبیعی و مصنوعی تقسیم می‌شوند. البته غارهایی که انسان فقط تغییراتی در آنها به وجود آورده هم جزو غارهای طبیعی به حساب می‌آیند.

غارهای مصنوعی ساخته دست بشر هستند. انسان‌ها دلایل مختلفی برای ساخت غارها داشته‌اند. بشر اولیه از آن به عنوان پناهگاه و مسکن اولیه استفاده می‌کرده است. اما به مرور، غارها از محلی برای زندگی، به پناهگاه نظامی یا مکانی برای برگزاری مراسم آئینی و مذهبی تبدیل شد.

غارهای طبیعی اما داستان دیگری دارند. باد و باران، گرما و امواج دریا همگی جزو عواملی هستند که باعث به وجود آمدن آنها می‌شوند. مثلا در شکل‌گیری و پیدایش غارهای آهکی، باران نقش مهمی ایفا می‌کند. غارهای طبیعی، خود انواع مختلفی دارند که براساس نحوه شکل‌گیری و پیدایش دسته‌بندی شده است. در زیر چند دسته‌بندی را توضیح می‌دهیم:

  • غارهای آهکی اسید ساخته

این غارها در اثر نفوذ باران‌های اسیدی به ترک‌های پوسته زمین و ترکیب آن با مواد آهکی به وجود آمده است. این مواد ترکیبی به اعماق زمین نفوذ می‌کنند و همین‌طور که با مواد آهکی ترکیب می‌شوند، مجراهایی به وجود می‌آورند. به مرور زمان، این مجراها بزرگتر شده و طی میلیون‌ها سال، غارها را به وجود می‌آورند.

  • غارهای آهکی تاریخی

غارهای آهکی تاریخی جزو آن دسته از غارهای آهکی هستند که به دلیل موقعیت جغرافیایی و شرایط زیستی‌شان، مورد استفاده انسان‌ها بوده و تغییراتی در آنها به دست انسان رخ داده است. معمولا این غارها به سکونت‌گاه یا دژ دفاعی تبدیل شده‌اند. ویژگی این غارها، وجود آب و چشمه در کنارشان است. مانند غارهای کرفتو و هیزج.

  • غارهای فرسایشی

در پیدایش این غارها، فرسایش نقش اصلی را ایفا می‌کند. این فرسایش می‌تواند ناشی از نیروی باد و حرکت سنگ‌ریزه‌ها یا عوامل دیگر مانند باران و گرمای شدید باشد.

  • غارهای گدازه‌ای

غارهای گدازه‌ای، دسته‌ای از غارها هستند که مواد مذاب و فعالیت‌های آتش‌فشانی در پیدایش آنها نقش اساسی داشته‌اند.

هرچند آمار دقیق و مستندی از غارهای ایران وجود ندارد، اما بازدید از غار و غارنوردی در ایران طرفداران زیادی دارد. در این بخش، تعدای از غارهای ایران را به شما معرفی می‌کنیم که هر کدام به دلیلی مشهورند.

غار نمکدان قشم؛ طویل‌ترین غار نمکی جهان

این غار در استان هرمزگان و جزیره قشم قرار گرفته است. غار نمکدان در 90 کیلومتری مرکز شهر و در ارتفاع 237 متری سطح دریا واقع شده. نمکدان قشم شامل چندین مسیر است که طولانی‌ترین آن غار نمکدان3 نام دارد. این غار حدود 6400 متر است و طولانی‌ترین غار نمکی ایران به حساب می‌آید. بدیهی است هر چقدر به عمق بیشتری از غار برسید، نور کمتر می‌شود و در نتیجه برای بازدید از آن به چراغ‌های پرنور احتیاج خواهید داشت. 

غار نمکدان سه، دریاچه نمکی به عمق 1 متر دارد که در فاصله 160 متری دهانه آن قرار دارد. به علاوه چندین تالار بزرگ و کوچک در آن وجود دارد که اولین آنها در فاصله تقریبی 700 متری از ورودی است. غار نمکدان، یک جریان آب دائمی دارد که از غار بیرون می‌ریزد و دریاچه‌ای سفیدرنگ می‌سازد که از دور شبیه برف به نظر می‌رسد. به‌علاوه، نمک این غار خاصیت درمانی دارد و بسیاری از ورزشکاران حرفه‌ای از آن استفاده می‌کنند.

2) آرشیو لست سکند - هادی انصاری.jpeg
عکس از آرشیو لست سکند | هادی انصاری

غار بورنیک؛ غاری با دهانه عظیم

این غار در 135 کیلومتری تهران و 6 کیلومتری روستای هرانده است. غار بورنیک بخشی از دره‌ای طویل و پرپیچ و خم است که رودخانه پرآب نمرود از آن می‌گذرد. نام این غار ترکیبی است از «بور» و «نیک» که معنای جای نیک یا محل نیک را می‌رساند. بورنیک، 3 تالار مجزا دارد و در ارتفاع تقریبی 1950 متر از سطح دریا واقع شده است.

بورنیک و تالارهای متعددش می‌توانند خطرناک باشند، چرا که در بخش‌هایی از آن پرتگاه‌هایی با عمق 20 متر پیدا می‌کنید. غار پوشیده از چکنده‌ها و چکیده‌های مخروطی است که شکلی منحصربه‌فرد به آن می‌دهد. بورنیک را به دهانه عظیمش می‌شناسند و دهلیزهایی که باید خمیده و سینه‌خیز از آنها عبور کنید.

3) تاريخ ما.jpg
عکس از وبسایت تاریخ ما

غار سهولان؛ غاری در خشکی و آب

غار آبی سهولان در استان آذربایجان غربی قرار گرفته، از سطح دریا 1750 متر ارتفاع و 17 کیلومتر تا بوکان و  43 کیلومتر تا مهاباد فاصله دارد. سهولان ترکیب سهول + لان است که به معنی جای خنک است. سهولان دو بخش خشک و آبی دارد که هر کدام ورودی خود را دارند، اما بخش آبی چند برابر بخش خشکی است. در انتهای بخش خشک به چند جزیره می‌رسید که در نتیجه ریزش سقف به وجود آمده‌اند. از آنجایی که کف غار را آب گرفته، سهولان فاقد چکانده است و فقط چکیده دارد. تنها استثنا، چکیده بزرگی است که در یکی از تالارها دیده می‌شود.

یکی از ویژگی‌های این غار شکل چکانده‌های آن است که جلوه‌ای زیبا به غار بخشیده‌اند. متاسفانه با کاهش بارندگی و خشکسالی، میزان آبی که از چکانده‌ها سرازیر می‌شده، بسیار کم شده و به جز چند مورد از آنها، باقی خشک هستند. وجود برجستگی‌هایی در بخش‌ آبی غار به ما نشان می‌دهد که احتمالا پیدایش آن مانند سایر غارهای آهکی نیست.

غار سهولان را دو خطر تهدید می‌کند، اول حفر چاه و تخلیه آب‌های زیرزمینی که ممکن است باعث خشک شدن این غار شود و دوم چراغ‌هایی که برای تسهیل بازدید مردم نصب شده و باعث به وجود آمدن جلبک‌ها شده‌اند. از آنجایی که این غار به یک مقصد گردشگری تبدیل شده، برنامه‌ریزی‌هایی هم برای آسان‌تر کردن بازدید انجام شده، فقط باید مراقب بود که این بازدیدها، آسیبی به غار نزنند.

غار سهولان علیزاده.jpg
عکس از آرشیو لست‌سکند | علیزاده

غار علیصدر؛ طویل‌ترین غار ایران با دو سقف

غار علیصدر هم درست مانند سهولان یک غار آبی است که البته عنوان طویل‌ترین غار ایران را هم یدک می‌کشد. این غار نزدیک همدان است و یکی از پربازدیدترین غارهای ایران. علیصدر بیش از 11 هزار متر است و هنگام بازدید از آن، سفری 2000 متری با قایق خواهید داشت. ویژگی اصلی غار به جز چکانده و چیکده‌های زیبا، دو سقفه بودن آن است که غار را منحصربه‌‌فرد می‌کند. برای مطالعه بیشتر در مورد این غار، مطلب «علیصدر طولانی‌ترین غار دنیا را بخواهنید/

5) ايرنا.jpg
عکس از ایرنا

غار خفاش؛ زیستگاه خفاشان

این غار در 3 کیلومتری دهلران است و به دلیل هزاران خفاشی که داخل آن زندگی می‌کنند، مشهور است. غار دهلیزهایی دارد که عمق آنها به 400 متر هم می‌رسد. قدمت غار به عصر غارنشینی برمی‌گردد و لایه‌ای از فضولات خفاش کف غار را پوشانده که کشاورزان از آن به عنوان کود استفاده می‌کنند. هنگام غروب، خفاش‌ها دسته دسته از غار خارج می‌شوند و لحظه خروج آنها صحنه وحشتناک و جذابی پدید می‌آورد.

6) برنا.jpg
منبع عکس: برنا

غار قوری قلعه؛ غار چشم‌نواز ایران

این غار در استان کرمانشاه، 87 کیلومتری شهر کرمانشاه و 25 کیلومتری پاوه قرار دارد. نام این غار قوری قلعه یا قلعه گلی است و 1200 متر از سطح دریا ارتفاع دارد. قوری قلعه به دلیل شکل عجیب و جالب چکنده‌های آن معروف است، هرچند که چکیده‌های بسیاری ندارد. این چکنده‌ها نتیجه افزایش و کاهش تدریجی سطح آب هستند و مشابه آن تا کنون در غارهای دیگر دیده نشده است.

قوری قلعه اکنون دو بخش دارد. بخش اول، تجهیز شده است، نورپردازی دارد و مسیر آن برای بازدید آسان است. این بخش محدودیتی برای بازدید ندارد و همه افراد می‌توانند از آن بازدید کنند. بخش دوم با دری آهنی از بخش اول مجزا شده است. بازدید از این بخش نیازمند داشتن تجهیزات مناسب و سابقه غارنوردی است.

7) اقتصاد انلاين.jpg
عکس از اقتصاد آنلاین

غار کتله خور؛ غاری سه طبقه و پیچیده

نام کتله خور یا کتل خور از ترکیب کتل به معنی کوه کوتاه و خور به معنی خورشید ساخته شده است. در نتیجه نام این غار، کوه خورشید است. غار کتله خور در زنجان و در 5 کیلومتری روستای گرماب واقع شده است. پیدا کردن چند گور، استخوان و باقی‌مانده اشیا، اطراف دهانه غار، باعث شده نظریه‌های مختلفی درباره تاریخ و کاربری آن مطرح شود. تاریخچه آن هر چه که باشد، اولین بار در سال 1330، یکی از کوهنوردان پیشکسوت زنجان، آن را کشف کرد.

ورودی غار کوتاه است و باید نشسته از آن عبور کرد، همین سختی ورود به غار هم باعث شد که سالیان سال دست‌نخورده باقی بماند. اما از دهه 1360، دیگر به یکی از مقاصد غارنوردی تبدیل شد و روز‌به‌روز افراد بیشتری درباره آن اطلاع پیدا می‌کردند. غار سه طبقه است که با دهلیزها به هم مرتبط شده‌اند. کتله خور یکی از پیچیده‌ترین غارهای ایران است چرا که ترکیبی از آن چیزی است که در سایر غارها پیدا می‌کنیم. اشکالی که سنگ‌های این غار به وجود آوردند بسیار قابل توجه و جذاب و می‌توان گفت قوری قلعه یکی از زیباترین غارهای ایران است.

8) باشگاه خبرنگاران جوان.jpg
عکس از باشگاه خبرنگاران جوان

غار پراو؛ دشوارترین مسیر ستونی

غار پراو در کرمانشاه است و نامش را از کوهی می‌گیرد که درون آن واقع شده. پراو 3357 متر از سطح دریا ارتفاع دارد و نامش به معنی کوه پرآب است. این غار در زمره غارهای عمودی کشور است و اولین بار در سال 1350 مورد بازدید گروهی از غارنوردان انگلیسی قرار گرفت. در سال 1370 هم کانون کوهنوردان استان کرمانشاه موفق شد این غار را تا انتها بپیماید.

پراو 26 حلقه چاه‌غار است که پوشیده از سنگ‌های مختلف هستند. این غار یکی از دشوارترین غارهای ایران برای غارنوردی است و احتیاج به تجهیزات حرفه‌ای، دانش و تجربه غارنوردی دارد.

9) جام جم.jpg
عکس از جام جم 

غار کرفتو؛ بزرگترین غار دستکند 

غار کرفتو در 46 کیلومتری تکاب است و علاوه بر ارزش طبیعی، از نظر تاریخی هم به شدت اهمیت دارد. درست زیر دیواره‌ای که به دهانه غار منتهی می‌شود، یک چشمه دائمی قرار دارد. مشخص است که در گذشته از این غار به عنوان دژ تدافعی استفاده می‌شده و افرادی داخل آن زندگی می‌کردند. غار دو بخش دارد، بخش طبیعی و بخش دستکند. غار سه طبقه است و پر از تالارها، دالان‌‌ها و اتاق‌های تو در تو است و هنوز همه بخش‌های آن پیدا نشده است.

غارسنگ‌های زیبا، چکنده‌ها و چکیده‌های شگفت‌انگیز، زیرزمین عظیم، راه‌آب‌های مخوف و کتیبه یونانی طبقه سوم شما را به وجد خواهد آورد و البته نباید فراموش کرد که بیش از 2 هزار سال پیش، انسان‌هایی می‌زیستند که فقط برای ساخت یکی از اتاق‌های این غار 238 متر مکعب سنگ را تراشیده و از غار خارج کرده‌اند، آن هم فقط با ابزار ابتدایی. برای اطلاعات بیشتر مطلب غار کرفتو، غار طبقاتی دیواندره را بخوانید.

10) آرشیو لست سکند، ساره سلطانپور.jpg
عکس از  آرشیو لست سکند | ساره سلطان‌پور 

غار چال نخجیر؛ غاری کهن‌سال

این غار در شهرستان دلیجان است و به دوره سوم زمین‌شناسی تعلق دارد. غار چال نخجیر را در سال 1368 کشف کردند و کوهنوردان تا عمق 2000 متری آن پیش رفته‌ و راه‌های فرعی جدیدی را برای غار کشف کرده‌اند. سنگ‌های این غار کریستالیزه هستند و به گفته برخی در انتهای آن استخر آبی است که با تالارهای مختلف محاصره شده. چکانده‌ها و چکیده‌های غار بسیار زیبا هستند. غار چال نخجیر برای بازدید عموم باز است و بازدید از آن احتیاج به تجهیزات غارنوردی ندارد. مسیرها همه مشخص و نورپردازی انجام شده. راهنمایانی هم هستند که شما را در بازدیدتان همراهی می‌کنند. 

11) پول نيوز.jpg
عکس از پول نیوز

ایران غارهای زیبای بسیاری دارد که طبیعتا در این مطلب به آنها پرداخته نشده است. در اینجا کوشیدیم تعدادی از مشهورترین و پربازدیدترین غارهای ایران را به شما معرفی کنیم. اگر از این غارها بازدید کرده‌اید، تجربه‌هایتان را با ما به اشتراک بگذارید.

 

تالیف: لست سکند

مطالب مرتبط

نظرات کاربران (2 نظر)

× در حال پاسخ به:

حمید مشرف 22 فروردین 1400 ساعت 13:38

با سلام
استان چهارمحال و بختیاری نیز دارای یک غار بسیار زیبا با استلاگتیت و استالاگمیت فراوان در روستای سراب بخش باباحیدر از شهرستان فارسان می باشد که حدود 2 کیلومتر طول دارد و بسیار زیبا است . همچنین غارهای کراحمد دزک - تاپوهای 1 و 2 دزک خیلی زیبا هستند

علیرضا 22 فروردین 1400 ساعت 08:35

بسیار زیبا و جالب بود اگرچه واژه های چکنده و چکیده چندان به نظر مناسب نمی باشند و بهتر بود از همان اسامی استلاکیت و استلاگمیت استفاده می نمودید، درضمن نمی دانم چرا در توصیف غارکلته خور عنوان نموده اید غار قوری قلعه زیباترین غار ایران است؟ در ضمن با توجه به اینکه تعدادی از این غار ها را دیده ام بهتر بوده بیشتر در خصوص امکانات توریستی اطراف این غارهای توضیح می دادید بطور مثال امکان اقامت در اطراف غار علی صدر وجود داردو.... کاش عکس های بیشتری از غارهای زیبای چال نخجیر، کلته خور و علی صدر می گذاشتید، بهر حال بسیار زیبا بود دست تان درد نکند.