Close

قلعه ناصری ایرانشهر، یادگار تسخیر شده قاجارها

4.4
از 12 رای
یادگار تسخیر شده‌ی قاجاریان، در میان بلوچ‌ها! + تصاویر
  • 3 بهمن 1397 08:00
  • 0
  • 46.4K

ناصرالدوله، حاکم کرمان و بلوچستان در زمان قاجار بوده است. ساخت قلعه‌ی نظامی ناصری ایرانشهر نیز به دستور وی انجام شده است. ناصرالدوله پیشنهاد ساخت یک دژ نظامی را در فهرج (فهرج یا پهره نام قدم ایرانشهر بوده است که بعد از تصرف شهر توسط رضاخان به ایرانشهر تغییر نام می یابد) به ناصرالدین شاه می دهد و بعد از موافقت ناصرالدین شاه قاجار، در سال ۱۲۶۴ هجری شمسی ساخت قلعه شروع می شود. معمار بنا نیز از کرمان دعوت می شود و استاد حسین معمار باشی کرمانی در طی هفت سال این قلعه را می‌سازد. این قلعه بعد از اتمام ساخت، مقر حکمرانی بلوچستان می‌شود که تا قبل از آن، قلعه بمپور این وظیفه را داشته است. اما ماجرای این قلعه، همین‌جا تمام نمی‌شود!

قلعه ناصری ایرانشهر

قلعه ناصری ایرانشهر

برای ساخت قلعه از خشت و گل و آجر استفاده شده است. زمین این قلعه در زمان ساخت حدودا هفت هزار و پانصد متر بوده است و بیش از 150 اتاق شامل مال بند، حوضخانه، انبار، اصطبل، حمام، سرباز خانه و حاکم نشین داشته است. در قسمت بالایی دیوارهای برج طرح های هندسی، لوزی و دندان موشی دیده می شود و همچنین در سردر برج نیز از آجرهای تزیینی استفاده شده است. این نوع آراستگی دیوارها و سردر ورودی ما را به یاد سبک معماری برج‌های ارگ بم می اندازد. این حصار به صورت کلی 9 برج دیدبانی داشته است که در قسمت بالای برج‌های دیدبانی نیز تزیینات آجرکاری به صورت ساده و طرح‌های هندسی دیده می‌شود.

قلعه ناصری ایرانشهر

قلعه ناصری ایرانشهر

و اما ماجرای این قلعه به کجا می‌رسد؟ بعد از ضعف حکومت قاجار، فردی به نام «دوست محمد خان بازکزایی» حکومت منطقه بلوچستان را در اختیار خود می‌گیرد. این قلعه که در این زمان به نام قلعه دوست محمدخان معروف می‌شود، یکبار دیگر به شکل مقر حکومتی درمی‌آید. با قدرت گرفتن رضاخان و استقرار حکومت مرکزی، قشون دولتی رضاخان پهلوی به فرماندهی «تیمسار امان الله جهانبانی» به بلوچستان حمله و این قلعه را تصرف می کنند.

قلعه ناصری ایرانشهر

در زمان محمدرضا شاه پهلوی این قلعه به عنوان پادگان نظامی و بعدها به عنوان مدرسه مورد استفاده بوده است. بعد از انقلاب اسلامی، مدتی قلعه متروکه بود و به تدریج رو به ویرانی می‌رفت که متاسفانه در سال 1361 هجری شمسی حدود 98 درصد بنا تخریب می‌شود و فقط سردر و حصار آن باقی می‌ماند. با اینکه از معماری داخلی چیزی باقی نمانده است اما آجرهای تزیینی سردر ورودی و برج‌های کناری آن که در دو طرف سردر قرار دارند، به لحاظ تاریخی ارزش ثبت ملی شدن را داشتند. به همین دلیل قسمت باقیمانده‌ی قلعه ناصری در سال 1375 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید.

قلعه ناصری ایرانشهر

البته همانطور که تصویر بالا مشخص است، تلاش برای مرمت معماری داخلی قلعه ناصری ایرانشهر در حال انجام است و امیدواریم که این قلعه بتواند تا حد ممکن بازسازی شده و از این اثر ملی حفاظت شود. آیا تا به حال قلعه ناصری ایرانشهر را از نزدیک دیدهاید؟ نظرتان در مورد بنای آن چه بوده است؟ متاسفانه با دیدن فضای تخریب شدهی این بنای مهم تاریخی، حس تاسف سراسر وجود یک ایرانی را فرا میگیرد.

نظرات کاربران (0 نظر)
محمود مهدوی 5 بهمن 1397 ساعت 09:47

به نام خدا
ایکاش حفظمیکردند

علی 4 بهمن 1397 ساعت 22:29

30 کیلومتر بالا تر از این قلعه در شهر بمپور قلعه ایست که مربوط به دوره ساسانی است ودر حال تخریب می باشد

علی احمدی 3 بهمن 1397 ساعت 15:34

قاجارها براساس آمار آثار باستانی برای این سرزمین زحمت زیادی کشیده اند به نظر می رسد حکومت پهلوی با تخریب آنها سعی در تطهیر خود داشته است .

نسل انقلاب کرده 3 بهمن 1397 ساعت 12:57

ایران سرزمین مظلوم من به هرجانگاه می کنیم آثارکهن سربه ویرانی گذاشته است حیف وصدحیف دل هرایرانی به دردمی آیدازاین بی توجهی ها.

ایرانی 3 بهمن 1397 ساعت 12:15

سراسر وجود ایرانی بله ! اما حالا وجود ایرانی کجاست؟

شبرخ 3 بهمن 1397 ساعت 09:46

(متاسفانه با دیدن فضای تخریب شده‌ی این بنای مهم تاریخی، حس تاسف سراسر وجود یک ایرانی را فرا می‌گیرد.)

این احساسی است که با نگریستن به هر گوشه ای از ایران عزیز و قیاس آن با 4 دهه پیش به هر ایرانی و غیر ایرانی با انصاف دست می دهد.
این قلعه تنها مشتی است از خروارها حسرت...

ضمنا" چه برهۀ زمانی مناسبی را برای انتشار چنین مطلبی انتخاب فرمودید.

× در حال پاسخ به: